Waarom warmtepompsystemen "gevoelig" zijn? Deze 3 componenten verkeerd gekozen en het hele systeem lijdt

Hoe populair warmtepompen de laatste twee jaar zijn, hoef ik niet uit te leggen. Verwarming, warm water, drogen — overal worden ze ingezet.

Maar met het gestegen installatievolume is ook het reparatiepercentage gestegen.

Er is iets opvallends: hetzelfde systeem werkt prima als airconditioning, maar als warmtepomp geeft het om de haverklap problemen. Niet omdat warmtepompen gevoelig zijn, maar omdat hun bedrijfsomstandigheden zwaarder zijn dan die van airconditioning en de onderdeelkeuze geen gelijke tred heeft gehouden.

01 Waarin verschillen warmtepompen en airconditioning

Een airconditioner draait één seizoen per jaar, de paar zomermaanden waarin gekoeld wordt. Een warmtepomp verwarmt in de winter, koelt in de zomer, draait het hele jaar door en moet ook bij min twintig graden opstarten.

Grote spreiding in bedrijfsomstandigheden, grote temperatuurverschillen, hoge condensatietemperatuur — het koelmiddel wordt in het systeem veel zwaarder belast.

In een omgeving onder nul is de koelmiddeldruk laag en de stromingssnelheid gering, waardoor water makkelijker bevriest en onzuiverheden makkelijker neerslaan. Kleine kwaaltjes van airconditioning worden bij een warmtepomp allemaal uitvergroot.

02 Filter drier: de keeper van de warmtepomp

Een warmtepompsysteem heeft meer vochtbronnen dan airconditioning. Platenwarmtewisselaars staan langdurig onder druk en lopen risico op lekkage; onder koude omstandigheden neemt het koelmiddel makkelijker water mee.

Komt er water in het systeem, dan hydrolyseert het de koelolie, vormt het zuren en tast het de compressor aan — en is de compressor in één keer naar de knoppen.

Daarom moet de filter drier voor een warmtepomp één maat groter zijn en vaker vervangen worden. Dat is een harde eis, geen advies.

Wat merk je bij te veel water? Het verwarmen wordt in de winter steeds slechter, de compressor klinkt steeds doffer, en als je de filter openmaakt, is het droogmiddel al verkleurd. Zulke gevallen hebben we vaak gezien.

Sommigen monteren om een paar tientjes te besparen een filter met airco-specificatie op een warmtepomp. In de zomer merk je niets, maar zodra het in de winter koud en vochtig wordt, krijg je ijsverstopping en corrosie. De reparatiekosten zijn genoeg voor tientallen filters.

03 Gas-liquid separator: bescherming tegen vloeistofslag

Bij verwarmen in de winter is de buitentemperatuur laag, verdampt het koelmiddel in de verdamper niet volledig en wordt vloeibaar koelmiddel gemakkelijk teruggezogen naar de compressor.

Dat is vloeistofslag: in lichte gevallen een paar tikken, in ernstige gevallen direct beschadigde klepschotels en een kapot cilinderblok.

Het geluid van vloeistofslag vergeet je nooit meer: een ratelend geknars, alsof de compressor kiezelstenen kauwt. Als het zover is, zijn de klepschotels meestal al beschadigd.

Daar dient de gas-liquid separator voor: het vloeibare deel tegenhouden en alleen gasvormig koelmiddel naar de compressor laten.

De inhoud van de gas-liquid separator van een warmtepomp moet groot genoeg zijn, vooral tijdens de paar minuten van ontdooien, wanneer de vloeistof terugkeer het hevigst is. Is de inhoud te klein, dan kan één ontdooicyclus de compressor al beschadigen.

04 Liquid receiver, oil separator: olie retour moet betrouwbaar zijn

Een warmtepomp draait onder wisselende bedrijfsomstandigheden, de stroomsnelheid van het koelmiddel schommelt en koelolie hoopt zich gemakkelijk op in de leidingen zonder terug te keren. De compressor krijgt te weinig olie, de slijtage versnelt en de levensduur stort in.

De liquid receiver regelt of er genoeg koelmiddel is, de oil separator of de olie op tijd terugkomt. Deze twee onderdelen mag een warmtepompsysteem niet overslaan.

Bij een warmtepomp voor lage temperaturen is extra zorg nodig: olie wordt stroperig zodra hij koud wordt en de olie retour wordt nog moeilijker. Het rendement van de oil separator en de inhoud van de liquid receiver bepalen direct of de compressor de hele winter doorkomt.

De liquid receiver heeft nog een gemakkelijk over het hoofd geziene functie: bij onderhoud en vacuümtrappen is hij het tijdelijke opslagvat voor het koelmiddel, zodat het werk vlot verloopt. Bij de selectie moet de inhoud van de liquid receiver afgestemd zijn op de charge van het systeem; is hij te klein, dan krijgt het systeem in de winter mogelijk te weinig koelmiddel.

05 Advies in één zin

Vergelijk bij de keuze van onderdelen niet alleen de prijs, maar of ze de bedrijfsomstandigheden aankunnen. Bij de filter let je op droogcapaciteit en stofopname, bij de gas-liquid separator op inhoud en olie-retourgaatje, bij de liquid receiver op aanpassing aan wisselende omstandigheden.

Een paar tientjes meer voor onderdelen betekent tien keer minder rework aan de machine. Die rekening maakt iedereen in de techniek.

Nog één opmerking: bezuinig niet op de vacuümtijd van een warmtepompsysteem. Bij een groot systeem met lange leidingen komen alle problemen eerder aan het licht als er niet goed vacuüm wordt getrokken.