Koperen buizen altijd lekkage bij solderen? Deze 5 details zou zelfs een ervaren monteur beamen

Solderen lijkt simpel: vlam erop, soldeerstift ertegenaan, klaar.

Maar waar het echt lekt, is het negen van de tien keer op de soldeernaad. Een nieuwe unit houdt de druktest prima, maar na een jaar of twee begint het langzaam te lekken: bijsolderen, herwerk, schadevergoeding, en de klant is weg.

Waarom? Omdat de soldeernaad een plek is die je van binnen niet ziet. Aan de buitenkant een volle rand soldeer, van binnen hangt er misschien maar een velletje, of er zitten zelfs holtes.

Het vervelende aan lekkage is dat het niet in één keer leegloopt. Vandaag een beetje minder, morgen een beetje minder, de druk zakt langzaam, de koeling wordt langzaam slechter, en tegen de tijd dat je het merkt, ben je het koudemiddel, de werkuren en het humeur van de klant allemaal kwijt.

01 Die paar minuten voor het solderen, niet overslaan

Begin je te solderen met een oxidelaag en olie op de buisopening, dan hecht het soldeer niet; na het solderen ziet het er mooi rond uit, maar het is eigenlijk een lege huls.

De juiste aanpak: schuur de buisopening van binnen en buiten met schuurpapier of een staalborstel tot hij glanst, en veeg hem dan af met een schone doek. Twee minuten werk, zeur niet over het gedoe.

Terloops: raak de buisopening niet aan met vette handen; zodra olie verkoolt, hecht het soldeer totaal niet.

Koperen buizen krijgen na verloop van tijd een oxidelaagje met een donkere kleur. Dat laagje lijkt onbeduidend, maar het soldeer hecht er gewoon niet op. Glanzend schuren is niet voor de mooiigheid, het is om het soldeer echt op de buis te laten hechten.

02 De speling moet "erin kunnen, zonder te wiebelen"

Solderen werkt via capillaire werking: het soldeer trekt in de naad. Is de naad te klein, dan komt het er niet in; is de naad te groot, dan vult het niet.

De vuistregel in de branche is 0,05 tot 0,2 mm, oftewel: de buis moet met enige kracht erin te draaien zijn, maar niet zo los zitten dat hij er zelf uitvalt.

Een te ver uitgerolde buis of een scheef ingestoken buis zijn de voorbode van lekkage.

03 Waar de vlam heen gaat en hoe fel hij is, maakt allemaal uit

Verwarm eerst de buis, laat de warmte van de buisopening naar binnen trekken en laat het soldeer er dan zelf in zuigen. De soldeerstift direct in de vlam houden is de meest voorkomende fout.

De temperatuur is precies goed zodra het soldeer net gaat vloeien. Te heet: de koperen buis bladdert op; te koud: het soldeer vloeit niet en de soldeernaad zit vol poriën.

Beginners hebben nog een fout: de vlam star op één punt richten, boven witgebrand, onder nog koud. De vlam moet heen en weer bewegen zodat de hele ring gelijkmatig warm wordt.

04 Stikstofbescherming, bij R32-systemen niet weg te denken

Koperen buizen oxideren zodra ze warm worden; aan de binnenwand ontstaat een zwarte laag. Komt die in het systeem, dan verstopt hij het filter en slijt hij de klepschijven: eindeloze ellende.

Bij systemen met R410A, R32 en dergelijke is vóór het solderen stikstof doorvoeren en pas na afkoeling van de buis de toevoer stoppen een harde regel.

Wie het uit gemakzucht nalaat, legt een bom onder het systeem die vroeg of laat afgaat.

De stikstofstroom hoeft niet groot te zijn; als je aan het andere uiteinde van de leiding maar gas voelt, is het goed. Het belangrijkste is dat de stroom nooit onderbroken wordt.

05 Na het lassen niet meteen opruimen

Na het lassen: drie dingen:

• Eén kijken: is de lasnaad mooi rond, zitten er geen scheuren of poriën in;
• Twee testen: het systeem op druk houden, met stikstof of koelmiddel, minimaal 48 uur, 72 uur is nog betrouwbaarder;
• Drie controleren: of er oxidatieschilfers rond de leiding vallen.

Veel rework-opdrachten worden al na een uur druktesten afgerond. Kleine lekken komen pas met de tijd aan het licht; een uur is echt niet genoeg.

Voor het op druk houden is er een simpele methode: maak een foto van de manometer en nog een op hetzelfde tijdstip de volgende dag; vergelijk ze, dat is veel betrouwbaarder dan op het oog schatten.

06 Ook met soldeermateriaal geen concessies

Koper op koper: gebruik koper-fosfor-soldeerstaaf, met ingebouwd vloeimiddel, lekker makkelijk. Koper op staal of messing: gebruik zilverhoudende soldeerstaaf met vloeimiddel.

Verkeerd soldeermateriaal gekocht betekent onvoldoende sterkte van de lasnaad en vroeg of laat lekkage. Kijk niet alleen naar de prijs, maar naar kwaliteit en toepassing.

Pak een gelaste leiding niet meteen met je hand vast. Verbranden is één ding, maar zweet en olie van je handen komen er weer op; laat het vanzelf afkoelen, dat is het beste.

Bij lasnaden geldt: gemakkelijk tijdens het lassen betekent later extra werk. Heb jij opdrachten die door lasnaden opnieuw moesten? Neem contact met ons op en waarschuw je vakgenoten.