Het nieuwe koudemiddeltijdperk van R32 en R290: kies je koelcomponenten niet meer op de oude manier

Over de uitfasering van R22 wordt al jaren gesproken, maar nu is het echt zover. Ook R410A treedt terug, R32 en R290 nemen het over.

Veel machinefabrikanten en installateurs die wij spreken, selecteren onderdelen nog op basis van oude ervaring — en dat geeft problemen zodra het systeem draait.

Een nieuw koudemiddel is niet zomaar een andere vloeistof; het stelt op alle fronten eisen aan de componenten.

01 Waarom overstappen onvermijdelijk is

Simpel gezegd: milieu. R22 tast de ozonlaag aan en heeft in het Montrealprotocol allang een uitfaseringsdatum. R410A tast de ozonlaag niet aan, maar heeft een hoog broeikaseffect.

Het broeikaseffect van R32 is ongeveer een derde van dat van R410A; R290 (propaan) is vrijwel nul en bovendien een natuurlijk koudemiddel.

Het beleid wordt stap voor stap aangescherpt; de overstap is een kwestie van tijd. Wie de selectielogica voor nieuwe koudemiddelen als eerste doorgrondt, haalt de volgende orderronde binnen.

De verandering aan de marktkant is al duidelijk zichtbaar: nieuwe koudemiddelmodellen komen in serie op de markt en ook serviceonderdelen voor oude modellen worden geleidelijk omgeschakeld. Wie nu nog volgens de oude catalogus bestelt, krijgt gemakkelijk een partij die niet past.

02 Andere druk, dus drukbestendigheid moet mee

De werkdruk van R32 ligt duidelijk hoger dan die van R22. Bij de keuze van filterdrogers, vloeistofvangers en gas-vloeistofafscheiders volstaat het niet om alleen op aansluiting en afmetingen te letten; ook de nominale werkdruk en de barstdruk moeten kloppen.

Laagdrukcomponenten uit het R22-tijdperk in een R32-systeem monteren is een tijdbom.

Een waarschuwing: kijk niet alleen naar het getal op het typeplaatje, maar bereken de piek aan de hogedrukzijde van het systeem en houd voldoende marge.

Een concreet voorbeeld: bij dezelfde unit kan de hogedrukmeter bij een R32-systeem een flink stuk hoger uitkomen dan bij een R22-systeem. Kies bij voorkeur een drukkwaliteit die één stap boven de werkelijke systeemdruk ligt en werk niet op de grens.

03 Materialen moeten compatibel zijn

Nieuwe koudemiddelen werken met POE-koelolie, wat iets anders is dan de minerale olie in oude systemen. Het droogmiddel in de filterdroger, afdichtingen en rubberonderdelen moeten opnieuw worden gevalideerd op compatibiliteit met het nieuwe koudemiddel en de nieuwe koelolie.

Wat gebeurt er bij incompatibiliteit? Materialen zwellen op, afdichtingen falen en het systeem gaat langzaam lekken.

Deze valkuil zien we vaak: een filter van een oud model direct in een R32-systeem gemonteerd, na een paar maanden lekkende olie bij de aansluiting en een complete revisie van de unit.

04 R290 is brandbaar, reinheid is cruciaal

R290 is een brandbaar koudemiddel; zelfs een klein lek in het systeem vormt een veiligheidsrisico.

Daarom mag er geen spoortje water, verontreiniging of zuur in het systeem zitten; elk vuiltje kan de vorming van een lekpunt versnellen.

Eerlijk gezegd: in het tijdperk van nieuwe koudemiddelen is een filterdroger geen optie maar een must. Voor installateurs geldt: stikstofbescherming bij het lassen, grondig vacuüm trekken en zorgvuldig lekzoeken — geen enkele stap mag worden overgeslagen. Gemakzucht kan veiligheidsaansprakelijkheid kosten.

Daarom worden de inspectienormen bij fabrieken van complete systemen met nieuwe koudemiddelen steeds strenger: lektesten bij aflevering en vochtbeheersing gebeuren volgens hogere normen dan bij oude systemen.

05 Overstappen op nieuw koudemiddel: controleer met deze lijst

Loop deze vijf punten na voordat je aan een project met nieuw koudemiddel begint:

• dekt de nominale druk van de onderdelen de nieuwe bedrijfsomstandigheden;
• is het droogmiddel verenigbaar met het nieuwe koudemiddel en de nieuwe koelolie;
• de eisen aan systeemreinheid zijn strenger geworden: is de filterspecificatie voldoende;
• zijn de afdichtingsmaterialen op compatibiliteit getest;
• is het complete systeem op systeemniveau op lekkage getest.

Bij twijfel stuur je de bedrijfsparameters naar de leverancier ter controle. Bij de selectie: één getal verkeerd en je zit met een heel apparaat.

Voor inkoop is de eenvoudigste methode één vraag: voor welk koudemiddel en welke bedrijfsomstandigheden is deze set onderdelen ontworpen? Een leverancier die daar geen antwoord op heeft, laat je vallen en vraag je het aan een ander.

Deze punten lijken veel, maar het is eigenlijk een uitbreiding van de selectie voor oude systemen, alleen met strengere eisen. Laat je niet afschrikken.