Bakır boru sert lehiminde sürekli gaz kaçağı mı var? Bu 5 detayı usta görse o da onaylar

Sert lehim işi görünüşte basit: ateşle ısıt, lehim çubuğunu dayat, bitti.

Ama gerçekten kaçak olanların onda dokuzu lehim ağzından kaçar. Yeni ünite monte edilip basınç testi sorunsuz geçer, bir iki yıl çalıştıktan sonra yavaş yavaş kaçmaya başlar; tamir kaynağı, yeniden iş, tazminat, müşteri de kaçar.

Neden? Çünkü lehim ağzı içeride görünmeyen yerdir. Yüzeyde bir tur dolgun lehim görünür, içeride belki sadece bir kabuk tutmuş, hatta boşluk bile vardır.

Kaçak işinin en can sıkıcı yanı bir seferde bitmemesidir. Bugün biraz azalır, yarın biraz daha; basınç yavaşça düşer, soğutma yavaşça zayıflar; fark edildiğinde soğutucu akışkan parası, işçilik ücreti, müşterinin suratı, hepsi gitmiştir.

01 Kaynaktan önceki birkaç dakikayı esirgemeyin

Boru ağzında oksit tabakası, yağ kiri varken kaynağa başlarsanız lehim tutmaz; kaynak sonrası yuvarlak görünür ama aslında boş bir kabuktur.

Doğru yöntem: zımpara veya tel fırça ile boru ağzının içini dışını parlayana kadar zımparalayın, sonra temiz bir bezle bir kez silin. İki dakikalık iş, zahmet demeyin.

Bu arada hatırlatalım: elinizde yağ varken boru ağzına dokunmayın; yağ karbonlaşınca lehim asla tutmaz.

Bakır boru uzun süre bekleyince yüzeyinde bir oksit filmi oluşur, rengi koyulaşır. Bu film göze önemsiz görünür ama lehim işte tutunamaz. Parlayana kadar zımparalamak güzel görünmek için değil, lehimin gerçekten boruya tutunması içindir.

02 Aralık "girer ama sallanmaz" olmalı

Sert lehim kılcal etkiyle olur, lehim aralığa sızar. Aralık çok küçükse giremez; çok büyükse dolduramaz.

Sektördeki deneyim değeri 0.05 ile 0.2 mm arasıdır; açıkçası: boruyu biraz zorlayınca döndürerek girer ama kendi kendine düşecek kadar gevşek olmaz.

Boru genişletmenin fazla geniş olması, borunun eğri takılması, hepsi kaçağın ön belirtisidir.

03 Ateş nereye, ne kadar güçlü, hepsinin kuralı var

Önce boruyu ısıtın, ısı boru ağzından içeri gitsin, sonra lehim kendi kendine içeri emilsin. Lehim çubuğunu doğrudan aleve tutmak en yaygın hatadır.

Sıcaklık ise lehim tam akmaya başladığında idealdir. Fazla ısıtılırsa bakır boru kabuk bağlar; yetersiz ısıtılırsa lehim akmaz, lehim ağzı tamamen gözeneklerle dolar.

Yeni başlayanlarda bir sorun daha var: alevi tek noktaya dayarlar, üst taraf beyazlar, alt taraf hâlâ soğuktur. Alev ileri geri hareket etmeli, tüm çevre eşit ısınmalıdır.

04 Azot koruması, R32 sistemlerde vazgeçilmez

Bakır boru ısınınca oksitlenir, iç cidarda siyah bir tabaka oluşur. Bu siyah tabaka sisteme girerse filtreyi tıkar, valf plakalarını aşındırır, sonu gelmez sorunlar doğurur.

R410A, R32 gibi sistemlerde kaynaktan önce azot vermek, kaynak bitince boru soğuyana kadar azotu kesmemek kesin kuraldır.

Bazıları zahmet diye yapmaz; bu, sisteme bir bomba gömmekle eşdeğerdir, er ya da geç patlar.

Azot akışının büyük olması gerekmez; borunun diğer ucunda gaz hissedilmesi yeterlidir, önemli olan süreç boyunca kesilmemesidir.

05 Kaynak bittikten sonra hemen toparlanmayın

Kaynak bitti, üç şey:

• Bir bakın: kaynak ağzı yuvarlak mı, çatlak veya gözenek var mı;
• İki test edin: sistemi basınç altında tutun, azot veya soğutucu akışkan olabilir, en az 48 saat, 72 saat tutulabilirse daha güvenli;
• Üç kontrol edin: borunun çevresine oksit pulu düşmüş mü.

Birçok yeniden iş emri basınç testinin bir saat yapılıp bırakılmasından kaynaklanıyor. Küçük kaçak noktaları ancak zamanla ortaya çıkar, bir saat kesinlikle yetmez.

Basınç tutmanın pratik bir yolu var: manometrenin fotoğrafını çekin, ertesi gün aynı saatte bir tane daha çekin, karşılaştırın, gözle tahmin etmekten çok daha güvenilir.

06 Dolgu malzemesinden de ödün vermeyin

Bakır boruyu bakır boruya kaynaklarken bakır-fosfor elektrot kullanın, flux içerir, zahmetsiz. Bakır boruyu çelik boruya veya pirinç parçaya kaynaklarken gümüş esaslı elektrot ve flux kullanın.

Dolgu malzemesini yanlış alırsanız kaynak ağzının mukavemeti yetersiz olur, er ya da geç kaçırır. Sadece fiyata bakmayın, markaya ve kullanım amacına bakın.

Kaynak yapılan boruyu hemen elle tutmayın. Sıcaklık bir yana, elinizdeki ter ve yağ da bulaşır; doğal soğumasını beklemek her şeyden iyidir.

Kaynak ağzı denen şey, kaynak sırasında zahmetsizse sonrasında zahmetli olur. Kaynak ağzı yüzünden yeniden iş yaptığınız siparişler var mı? Bizimle iletişime geçin, sektördeki meslektaşlarınıza bir hatırlatma yapın.